Oświata

Oświata i nauka. Oświata w A. jest stosunkowo wyso­ko rozwinięta. Analfabetów wśród ludności powyżej 14 lat jest zaledwie 1-2% (1950). Nauczanie elementarne jest obowiązkowe; obowiązek szkolny obejmuje lata 7-14; 71% młodzieży w wieku 5-14 lat pobiera naukę w szkole (1958). Szkoła elementarna, tzw. Volksschule, jest ośmioletnia i dzieli się na dwa czteroletnie stopnie. Większość szkół średnich, a przede wszystkim gimnazja i szkoły realne, są również ośmioletnie, ale opierają się nie na pełnej szkole elementarnej, lecz tylko na pierw­szym jej stopniu. Inne szkoły średnie, wśród nich szkoły pedag. i większość szkół zawodowych, opierają się na pełnej szkole elementarnej lub na pierwszych czterech klasach gimnazjów i szkół realnych, lub wreszcie na czteroletniej tzw. Hauptschule (odpowiadającej zarówno wyższemu stopniowi Volksschule, jak i pierwszym 4 kla­som gimnazjum lub szkoły realnej). Nauka w szkołach zawodowych trwa 1-5 lat. Wiele z nich przeznaczonych jest dla młodzieży pracującej, przeto działają jako szko­ły wieczorowe. Volksschule i Hauptschule są bezpłatne; winnych szkołach zasadniczo obowiązują opłaty za nau­kę. Poważny wpływ na szkolnictwo w A. ma kościół rzym.kat.; wiele szkół prowadzą organizacje rei. (także protest.), a nauka religii we wszystkich szkołach elemen­tarnych i średnich jest w zasadzie obowiązkowa.

W A. czynne są 3 uniwersytety (państw.): w Wiedni u (zał. 1365) z 5 wydziałami: teologii kat., teologii pro 1943 wolę przywrócenia A. niezawisłości po zwycięstwie nad Niemcami.

Wiosną 1945 (kwiecień-maj), po oswobodzeniu A. została podzielona na strefy i okupowana przez wojska 4 mocarstw, a Wiedeń — podzielony na sektory oku­pacyjne; przywrócono konstytucję z 1920 i utworzono rząd tymczasowy na czele z K. Rennerem, który na­stępnie został wybrany prezydentem republiki. Porozu­mienie 4 mocarstw z 4 VII 1945 (uzupełnione 1946) ustanowiło system kontroli nad rządem A.; denazyfi-kacja i demokratyzacja napotykała mniejsze opory niż w zach. Niemczech. W 1948 A. przystąpiła do planu Marshalla; od 1953 na czele rządu stał chrześc.-demokr. polityk J. Raab. Po kilkuletnich rokowaniach pomiędzy Francją, USA, W. Brytanią i ZSRR, z inicjatywy ZSRR doszło w kwietniu 1955 w Moskwie do porozumienia austr.-radz., w wyniku którego 15 V 1955 został pod­pisany w Wiedniu traktat państw, pomiędzy A. i 4 wiel­kimi mocarstwami. Traktat ten przywrócił A, pełną su­werenność, wojska okupacyjne zostały wycofane, rząd A. zobowiązał się m.in. do przestrzegania ścisłej neu­tralności. Parlament austr. 26 X 1955 uchwalił ustawę o neutralności, a w grudniu 1955 A. została przyjęta do ONZ. Utworzono rząd koalicyjny 2 partii: chrześc.-de­mokr. Austr. Partii Lud. (która odgrywa gł. rolę) i so-cjaldemokr. Socjalist. Partii Austrii. A. jest m.in. człon­kiem —> Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwo­ju (OECD), 1960 przystąpiła do -* Europejskiego Sto­warzyszenia Wolnego Handlu (EFTA). Prezydentem A. jest od 1957 socjaldemokrata A. Scharf, kanclerzem od 1961—przewodn. Austr. Partii Lud.—A. Gorbach.