Austria

AUSTRIA, Republika Austrii, Bundesrepublik Óster-reich, państwo w środk. Europie, republika związkowa. Graniczy od pn. z NRF i Czechosłowacją, od wsch. z Węgrami, od pd. z Jugosławią i Wiochami, od zach. ze Szwajcarią i Liechtensteinem. Po w. 83 849 km2; 7,1 min mieszk. (1961); stoi. Wiedeń. W skład A. wchodzi 9 krajów związkowych. Tabl. Austria.

Ludność

Kraj związkowy

Pow. w km2

w min (1961)

Stolica

Austria Dolna

19 170

1,4

Wiedeń
Austria Górna

11978

1,1

Linz
Burgenland

3 965

0,3

Eisenstadt
Karyntia

9 534

0,5

Klagenfurt
Salzburg

7 155

0,3

Salzburg
Styria

16 384

1,1

Graz
Tyrol

12 647

0,5

Innsbruck
Vorarlberg

2 602

0,2

Bregencja
Wiedeń

414

1,6

Wiedeń

Warunki naturalne. A. jest krajem górskim; obszary górskie zajmują ok. 70% pow. kraju (w tym Alpy Wschodnie ponad 62%), wyżyny — 20%, a niziny i kot­liny—10%. Gł. góry A., Alpy Wschodnie, ciągną się równoleżnikowo przez środk. i pd. część kraju. W alpej­skiej części A. wyróżnić moż­na 3 zasadnicze krainy gór­skie: Alpy Północne, Cen­tralne i Południowe. Alpy Północne (gł. pasma: Alpy Allgauskie, Bawarskie i Au­striackie) ciągną się od Jez. Bodeńskiego po Las Wie­deński; Alpy Centralne, sta­nowiące najwyższą grupę górską A., obejmują pasma Alp Retyckich, Oetztalskich, Zillertalskich, Wysokie Taury (z najwyższym szczytem A. — Gross Glockner, 3797 m n.p.m., u stóp którego leży największy w Alpach Wschodnich lodowiec Paste­rze, dł. 10,2 km), Niskie Taury i Alpy Noryckie; do Alp Południowych należą góry ciągnące się na pd. od do­liny rz. Drawy; tylko ich pn. partie należą do A. (w całości  Alpy Gailtalskie,  częściowo Alpy Karnijskie i Karawanki). Podział Alp w A. ułatwiają 2 wielkie podłużne obniżenia tektoniczne: 1) między Alpami Północnymi i Centralnymi, zwane pn. depresją pod­łużną, przez którą płyną rzeki: Inn, Salzach i Aniza (Enns); 2) między Alpami Centralnymi a Południo­wymi, zwane pd. depresją podłużną, zajęte przez do­rzecza Drawy na wsch. i Adygi na zach. Obniżenie pd. łączy się od północy z rozległą Kotliną Klagen-furcką (Karyntia) o dł. 75 km, szer. do 30 km. Na pn. od obszaru Alp rozciąga się przedgórze alpejskie, które obniża się ku pn. i schodzi do głęboko wciętej do­liny Dunaju; na pn. od Dunaju ciągną się pd. zbocza Masywu Czeskiego. Pn.-wsch. część kraju stanowi ob­szar przedgórza karpackiego. Od pd. przedgórze kar­packie ograniczają nizinne obszary Kotliny Wiedeńskiej, która w kierunku wsch. przechodzi w Niz. Węgierską. Między Kotliną Wiedeńską a Alpami Południowymi rozciąga się wyżynny obszar zwany Pogórzem Styryj­skim. A. prawie w całości należy do dorzecza Dunaju, który przepływa przez kraj na dł. 350 km; najważniej­szymi dopływami Dunaju w A. są: Inn (510 km) z Sal-zachem (220 km), Traun (180km), Aniza (320 km), Dra­wa (720 km) z Murą (440 km). Największe jeziora: Ne-zyderskie (graniczne), Atter (46,7 km2); do A. należy również niewielka część granicznego Jez. Bodeńskiego. A., położona w strefie szerokości umiarkowanych i otoczona górami, ma klimaty silnie zróżnicowane (za­leżnie od urzeźbienia), o zaznaczających się wpływach kontynent. W dolinie Dunaju klimat jest umiarkowany ciepły (średnia temp. stycznia -2°, lipca do 20°), opa­dy (z przewagą letnich) 600-700 mm rocznie. W Kotli­nie Wiedeńskiej, na przedgórzu karpackim i Pogórzu Styryjskim klimat bardziej kontynent., roczna suma opa­du 500-600 mm, z suszami w lecie. W górach klimat chłodny (średnia temp. stycznia -6°, lipca do 16°); kli­mat wysokogórski (w strefie szczytów) charakteryzują śnieżne zimy i w ogóle obfite opady.