Austria
AUSTRIA, Republika Austrii, Bundesrepublik Óster-reich, państwo w środk. Europie, republika związkowa. Graniczy od pn. z NRF i Czechosłowacją, od wsch. z Węgrami, od pd. z Jugosławią i Wiochami, od zach. ze Szwajcarią i Liechtensteinem. Po w. 83 849 km2; 7,1 min mieszk. (1961); stoi. Wiedeń. W skład A. wchodzi 9 krajów związkowych. Tabl. Austria.
|
Ludność |
|||
|
Kraj związkowy |
Pow. w km2 |
w min (1961) |
Stolica |
| Austria Dolna |
19 170 |
1,4 |
Wiedeń |
| Austria Górna |
11978 |
1,1 |
Linz |
| Burgenland |
3 965 |
0,3 |
Eisenstadt |
| Karyntia |
9 534 |
0,5 |
Klagenfurt |
| Salzburg |
7 155 |
0,3 |
Salzburg |
| Styria |
16 384 |
1,1 |
Graz |
| Tyrol |
12 647 |
0,5 |
Innsbruck |
| Vorarlberg |
2 602 |
0,2 |
Bregencja |
| Wiedeń |
414 |
1,6 |
Wiedeń |
Warunki naturalne. A. jest krajem górskim; obszary górskie zajmują ok. 70% pow. kraju (w tym Alpy Wschodnie ponad 62%), wyżyny — 20%, a niziny i kotliny—10%. Gł. góry A., Alpy Wschodnie, ciągną się równoleżnikowo przez środk. i pd. część kraju. W alpejskiej części A. wyróżnić można 3 zasadnicze krainy górskie: Alpy Północne, Centralne i Południowe. Alpy Północne (gł. pasma: Alpy Allgauskie, Bawarskie i Austriackie) ciągną się od Jez. Bodeńskiego po Las Wiedeński; Alpy Centralne, stanowiące najwyższą grupę górską A., obejmują pasma Alp Retyckich, Oetztalskich, Zillertalskich, Wysokie Taury (z najwyższym szczytem A. — Gross Glockner, 3797 m n.p.m., u stóp którego leży największy w Alpach Wschodnich lodowiec Pasterze, dł. 10,2 km), Niskie Taury i Alpy Noryckie; do Alp Południowych należą góry ciągnące się na pd. od doliny rz. Drawy; tylko ich pn. partie należą do A. (w całości Alpy Gailtalskie, częściowo Alpy Karnijskie i Karawanki). Podział Alp w A. ułatwiają 2 wielkie podłużne obniżenia tektoniczne: 1) między Alpami Północnymi i Centralnymi, zwane pn. depresją podłużną, przez którą płyną rzeki: Inn, Salzach i Aniza (Enns); 2) między Alpami Centralnymi a Południowymi, zwane pd. depresją podłużną, zajęte przez dorzecza Drawy na wsch. i Adygi na zach. Obniżenie pd. łączy się od północy z rozległą Kotliną Klagen-furcką (Karyntia) o dł. 75 km, szer. do 30 km. Na pn. od obszaru Alp rozciąga się przedgórze alpejskie, które obniża się ku pn. i schodzi do głęboko wciętej doliny Dunaju; na pn. od Dunaju ciągną się pd. zbocza Masywu Czeskiego. Pn.-wsch. część kraju stanowi obszar przedgórza karpackiego. Od pd. przedgórze karpackie ograniczają nizinne obszary Kotliny Wiedeńskiej, która w kierunku wsch. przechodzi w Niz. Węgierską. Między Kotliną Wiedeńską a Alpami Południowymi rozciąga się wyżynny obszar zwany Pogórzem Styryjskim. A. prawie w całości należy do dorzecza Dunaju, który przepływa przez kraj na dł. 350 km; najważniejszymi dopływami Dunaju w A. są: Inn (510 km) z Sal-zachem (220 km), Traun (180km), Aniza (320 km), Drawa (720 km) z Murą (440 km). Największe jeziora: Ne-zyderskie (graniczne), Atter (46,7 km2); do A. należy również niewielka część granicznego Jez. Bodeńskiego. A., położona w strefie szerokości umiarkowanych i otoczona górami, ma klimaty silnie zróżnicowane (zależnie od urzeźbienia), o zaznaczających się wpływach kontynent. W dolinie Dunaju klimat jest umiarkowany ciepły (średnia temp. stycznia -2°, lipca do 20°), opady (z przewagą letnich) 600-700 mm rocznie. W Kotlinie Wiedeńskiej, na przedgórzu karpackim i Pogórzu Styryjskim klimat bardziej kontynent., roczna suma opadu 500-600 mm, z suszami w lecie. W górach klimat chłodny (średnia temp. stycznia -6°, lipca do 16°); klimat wysokogórski (w strefie szczytów) charakteryzują śnieżne zimy i w ogóle obfite opady.